Vindt jouw kind lezen saai? Moet je steeds discussiëren voordat er een boek wordt gepakt? Dan ben je zeker niet de enige. Veel basisschoolkinderen lezen alleen als het moet. Toch is lezen belangrijk voor de woordenschat, taalontwikkeling, algemene kennis en schoolprestaties van kinderen.
Het goede nieuws? Een kind dat lezen nu niet leuk vindt, hoeft niet voor altijd een niet-lezer te blijven. Met de juiste aanpak kun je het leesplezier én de leesmotivatie van je kind stap voor stap vergroten.
Misschien herken je één van deze situaties:
- Je kind leest alleen voor school.
- Een boek pakken leidt direct tot discussie.
- Je kind zegt dat lezen saai is.
- Je kind kiest liever een scherm dan een boek.
- Je kind stopt snel zodra een tekst moeilijk wordt.
In dit artikel ontdek je waarom sommige kinderen niet graag lezen en wat je kunt doen om lezen weer aantrekkelijk te maken.
Leesmotivatie in het kort
Waarom vindt mijn kind lezen niet leuk?
Vaak niet omdat een kind lui of ongemotiveerd is, maar omdat lezen moeilijk voelt of weinig succeservaringen oplevert.
Hoe vergroot ik het leesplezier van mijn kind?
Door aan te sluiten bij interesses van je kind, samen te lezen, succeservaringen te creëren en lezen op een positieve manier zichtbaar te maken.
Helpen strips, graphic novels en weetjesboeken ook?
Ja. Alles wat een kind gemotiveerd leest, draagt bij aan leeservaring, woordenschat en leesvaardigheid.
Moet ik mijn kind belonen voor lezen?
Kleine complimenten, aandacht en zichtbare vooruitgang werken vaak beter dan grote beloningen. Juist die positieve ervaringen versterken de leesmotivatie.
Hoe lang duurt het voordat leesplezier groeit?
Dat verschilt per kind. Leesmotivatie ontstaat meestal stap voor stap door veel kleine succeservaringen.
Waarom vindt mijn kind lezen niet leuk?
We gaan er vaak vanuit dat leesplezier vanzelf ontstaat. In werkelijkheid is dat lang niet altijd zo.
Met alle afleiding van deze tijd kan er juist een negatieve vicieuze cirkel ontstaan:
• Lezen voelt moeilijk.
• Daardoor leest een kind minder.
• De leesvaardigheid groeit minder snel.
• Lezen kost steeds meer moeite.
• Het plezier neemt verder af.
Veel ouders denken dat hun kind geen zin heeft om te lezen. Maar een gebrek aan motivatie is vaak niet het echte probleem. Kinderen vermijden immers niet wat ze heel erg leuk vinden. Ze vermijden wat moeilijk voelt of waar ze weinig succeservaringen mee hebben.
Veel kinderen die zeggen dat ze lezen saai vinden, blijken juist enthousiast te worden zodra ze succes ervaren of een onderwerp ontdekken dat hen echt interesseert.
Achter ‘ik heb geen zin om te lezen’
schuilt vaak: ‘ik vind dit lastig’.
Waarom wil mijn kind niet lezen?
Hoe vaker lezen voelt als een verplichting, hoe groter de weerstand vaak wordt. Probeer daarom niet alleen te kijken naar hoeveel je kind leest, maar vooral naar hoe het lezen ervaart.
Stel bijvoorbeeld vragen zoals:
• Welk onderwerp vind je interessant?
• Welk boek vond je ooit wél leuk?
• Lees je liever alleen of samen?
• Lees je liever verhalen, strips, weetjesboeken of tijdschriften?
Het doel is niet direct méér lezen. Het doel is eerst een positieve leeservaring creëren. Van daaruit groeit leesmotivatie vaak vanzelf.
Zijn strips ook goed voor de leesontwikkeling?
Absoluut. Sommige ouders maken zich zorgen omdat hun kind alleen strips, graphic novels of boeken over voetbal, paarden of gamen wil lezen. Maar lezen is lezen. Een kind dat gemotiveerd leest over een onderwerp dat het aanspreekt, oefent:
- woordenschat;
- begrijpend lezen;
- leesvloeiendheid;
- concentratie.
Dat vormt vaak een betere basis dan een boek dat als “goed” wordt gezien, maar ongeopend in de kast blijft liggen. Het belangrijkste voor de leesmotivatie is dat een kind positieve leeservaringen opdoet.
.
Samen lezen stimuleert de leesmotivatie
Ja, samen lezen helpt. Samen lezen verlaagt de drempel en maakt lezen minder spannend. Je kunt bijvoorbeeld een nieuw boek samen opstarten. Lees het eerste hoofdstuk voor en laat je kind daarna zelf verder lezen, terwijl je af en toe incheckt. Wanneer een kind eenmaal in het verhaal zit, wordt zelfstandig verder lezen vaak veel makkelijker. En omdat je af en toe vragen stelt over de inhoud, oefent je kind niet alleen technisch lezen, maar ook begrijpend lezen. Bovendien wordt lezen een gezamenlijke activiteit in plaats van een individuele prestatie.
Dus eerst samen starten
- Samen het eerste hoofdstuk lezen.
- Personages bespreken.
- Praten over de omgeving van het verhaal.
- Moeilijke woorden uitleggen.
Daarna regelmatig even inchecken
- Om de beurt een bladzijde lezen.
- Praten over het verhaal.
- Voorspellingen doen.
- Nieuwe woorden bespreken.
Voorlezen vergroot ook bij oudere kinderen de leesmotivatie
Veel ouders stoppen met voorlezen zodra hun kind zelf kan lezen. Dat is begrijpelijk, maar ook jammer. Juist oudere kinderen profiteren nog van voorlezen. Voorlezen vergroot:
- leesplezier;
- woordenschat;
- tekstbegrip;
- algemene kennis;
- leesmotivatie.
Daarnaast laat voorlezen kinderen kennismaken met verhalen die ze zelfstandig misschien nog te moeilijk vinden. Lees daarom ook mijn volgende blog: Waarom voorlezen belangrijk blijft, ook als je kind zelf kan lezen.Daarin ontdek je hoe voorlezen kinderen kan helpen om meer plezier in boeken te krijgen en uiteindelijk ook zelf meer te gaan lezen.
Hoe maak ik lezen leuker voor mijn kind?
Veel ouders denken bij lezen vooral aan het aantal bladzijden dat hun kind leest. Maar leesplezier ontstaat vaak niet door méér te lezen. Het ontstaat wanneer kinderen betrokken raken bij een verhaal, succes ervaren en ontdekken dat boeken iets kunnen losmaken.
Daarom kan het helpen om lezen niet te zien als een activiteit die stopt zodra de laatste bladzijde is omgeslagen. Door aandacht te besteden aan wat je kind gelezen heeft, samen over personages te praten en creatief met verhalen aan de slag te gaan, krijgt lezen meer betekenis. Bovendien oefenen kinderen op die manier ongemerkt hun woordenschat, begrijpend lezen en verbeeldingskracht.
De volgende ideeën helpen om van lezen een positieve ervaring te maken waar je kind met meer plezier naar uitkijkt.
- Houd bij wat je kind gelezen heeft
Sommige kinderen raken gemotiveerd door zichtbare vooruitgang. Maak lezen daarom zichtbaar.
Leesmuur of leestoren
Je kunt bijvoorbeeld dagelijks een leestoren of wekelijks een leesmuur bouwen van Lego. Elke steen staat voor een aantal gelezen bladzijden. Gebruik verschillende kleuren voor verschillende soorten teksten:
- Geel = leesboek
- Rood = strip
- Groen = graphic novel
- Blauw = informatief boek
- Zwart = iets nieuws geleerd
Een alternatief is een kralenketting waarbij iedere kraal staat voor een leesmoment of een leesdoel.
Andere leuke manieren
om leesvoortgang zichtbaar te maken:
- Stickers sparen.
- Leesbingo invullen.
- Een leespaspoort invullen.
- Een boekenslinger maken.
- Een leeskalender bijhouden.
- Een leesdagboek schrijven.
- Een boekenranglijst maken.
- Een leeskaart inkleuren.
- Boeksterren verdienen.
2 Ontdek samen de hoofdpersoon
Spreek af dat je kind na het lezen vertelt wat het allemaal over de hoofdpersoon te weten is gekomen. Laat je kind daarna:
- Beschrijven welke eigenschappen de hoofdpersoon heeft.
- Een tekening van de hoofdpersoon maken;
- De hoofdpersoon bouwen van Lego/blokken/enz.
- Een brief schrijven aan de hoofdpersoon.
3 Beleef het boek door:
- Een scène uit het boek tekenen.
- Een Lego-scène bouwen.
- Een plattegrond tekenen van de omgeving uit het verhaal.
- Een strip maken over een hoofdstuk.
- Een boekenposter maken.
- Een nieuw einde bedenken.
- Een quiz maken over het boek.
- Een boekenreview opnemen.
- Nieuwe woorden te verzamelen in een schrift.
- Een leesuitdaging aangaan met het gezin.
Zo wordt lezen meer dan alleen letters lezen. Het verhaal kan zo echt tot leven komen. Begrijpen wat je leest wordt op deze manier een gewoonte.
Hoe vergroot ik de leesmotivatie van mijn kind?
Niet elk kind verandert binnen een week in een boekenliefhebber. Daarom is het belangrijk om niet alleen te kijken naar het einddoel, maar juist ook naar de kleine stapjes onderweg. Een kind dat vrijwillig vijf minuten leest, een bladzijde uitleest, interesse toont in een nieuw verhaal of een vraag stelt over een tekst, zet al waardevolle stappen in zijn leesontwikkeling.
Door aandacht te geven aan die kleine successen, help je je kind ervaren dat lezen wél kan lukken. Dat gevoel van succes is belangrijk, want kinderen krijgen meer zin in activiteiten waarin ze merken dat ze vooruitgaan. Je kunt die vooruitgang zichtbaar maken met bijvoorbeeld een stickerkaart of een andere eenvoudige manier om leesmomenten bij te houden. Niet omdat een kind stickers nodig heeft om te lezen, maar omdat zichtbare groei motiveert en laat zien dat inspanning resultaat oplevert.
Belonen hoeft daarbij niet te bestaan uit grote cadeaus. Sterker nog, de meest waardevolle beloningen zijn vaak heel klein. Een oprecht compliment, een glimlach, een knuffel, samen even stilstaan bij wat gelukt is of een opa of oma die belangstelling toont voor het gelezen verhaal, kunnen veel meer impact hebben dan een materiële beloning. Zulke positieve reacties geven een kind het gevoel dat zijn inspanning gezien wordt.
Juist die kleine succeservaringen versterken het zelfvertrouwen. En kinderen die vertrouwen krijgen in hun eigen leesvaardigheid, zijn vaak eerder bereid om opnieuw een boek open te slaan. Zo ontstaat stap voor stap een positieve spiraal: lezen leidt tot succes, succes leidt tot meer zelfvertrouwen en meer zelfvertrouwen leidt weer tot meer leesmotivatie.
Wil je af en toe toch een tastbare beloning geven? Kies dan bijvoorbeeld voor een nieuw boek wanneer het vorige uitgelezen is. Daarmee beloon je niet alleen de prestatie, maar stimuleer je ook meteen de volgende leeservaring.
Tot slot: leesmotivatie groeit door kleine stappen
Leesplezier ontstaat meestal niet door druk uit te oefenen, maar door nieuwsgierigheid, succeservaringen en positieve momenten rondom boeken. Misschien is de vraag daarom niet: “Hoe krijg ik mijn kind aan het lezen?” Maar: “Hoe zorg ik ervoor dat lezen een prettige ervaring wordt?” Van daaruit krijgt leesmotivatie de kans om te groeien.
Veelgestelde vragen over kinderen die niet graag lezen
Wat als mijn kind alleen strips leest?
Dat is helemaal niet erg. Strips oefenen woordenschat, leesbegrip en leeservaring. Voor veel kinderen vormen strips juist een belangrijke opstap naar andere boeken.
Hoe vergroot ik de leesmotivatie van mijn kind?
Door succeservaringen te creëren, aan te sluiten bij interesses van je kind, samen te lezen en leesvoortgang zichtbaar te maken.
Hoeveel moet een basisschoolkind lezen?
Dagelijks 10 tot 20 minuten lezen levert vaak al veel winst op voor de leesontwikkeling.
Helpt voorlezen als mijn kind al zelf kan lezen?
Ja. Voorlezen ondersteunt woordenschat, tekstbegrip, leesplezier en leesmotivatie, ook bij oudere kinderen.
Moet ik mijn kind verplicht laten lezen?
Regelmaat helpt, maar positieve ervaringen zijn meestal effectiever dan druk of strijd rondom boeken.
Mijn kind zegt dat lezen saai is. Wat kan ik doen?
Ga samen op zoek naar onderwerpen die je kind interessant vindt. Vaak ligt het probleem niet bij lezen zelf, maar bij het soort boeken dat wordt aangeboden.
